Nederland: de legitieme portie
In Nederland mag je in een testament je kinderen onterven. Een onterfd kind kan dan wel zijn legitieme portie opeisen: de helft van wat het zonder testament zou hebben geërfd. De legitieme portie is een geldvordering op de erfgenamen, geen deel van de spullen of het huis. Het kind moet ze binnen 5 jaar na het overlijden opeisen, en als er een partner is, kan het geld vaak pas na het overlijden van die partner worden opgeëist.
De berekening gaat over de “legitimaire massa”: de nalatenschap, plus bepaalde schenkingen die de overledene tijdens zijn leven deed, zoals schenkingen in de laatste 5 jaar. Deze tool rekent met de nalatenschap alleen.
België: de reserve van de kinderen
In België kun je een kind niet onterven. Sinds de hervorming van het erfrecht op 1 september 2018 is de reserve van alle kinderen samen altijd de helft van de nalatenschap, hoeveel kinderen er ook zijn. Die helft wordt gelijk verdeeld. Over de andere helft, het beschikbaar deel, mag je vrij beschikken bij testament of schenking, bijvoorbeeld om één kind of je partner meer te geven.
De langstlevende echtgenoot heeft in België ook een reserve: het vruchtgebruik van minstens de helft van de nalatenschap, en in elk geval van de gezinswoning en het huisraad. Ouders hebben sinds 2018 geen reserve meer, maar wel in bepaalde gevallen een recht op onderhoud.
Ook in België tellen schenkingen uit het verleden mee: ze worden fictief bij de nalatenschap opgeteld om te zien of de reserve gerespecteerd is. Lees meer in een testament opstellen.
Veelgestelde vragen
Wat is de legitieme portie?
In Nederland het minimum waar een kind recht op heeft, ook als het in het testament onterfd is. De legitieme portie is de helft van wat het kind zonder testament zou hebben geërfd. Het kind krijgt dat als geldbedrag en moet het binnen 5 jaar na het overlijden opeisen.
Hoe groot is de reserve in België?
Sinds 1 september 2018 is de reserve van alle kinderen samen de helft van de nalatenschap, ongeacht hoeveel kinderen er zijn. Over de andere helft, het beschikbaar deel, mag je vrij beschikken bij testament of schenking.
Heeft een partner ook recht op een minimum?
In België heeft de echtgenoot recht op het vruchtgebruik van minstens de helft van de nalatenschap, en in elk geval op het vruchtgebruik van de gezinswoning en het huisraad. In Nederland heeft een partner geen legitieme portie, maar wel bepaalde rechten om in de woning te blijven wonen.