Kort: met een testament bepaal je zelf wie wat erft, wie de erfenis afwikkelt en hoe je partner beschermd is. In Nederland gaat een testament altijd via de notaris. In België mag je het ook met de hand schrijven. In beide landen hebben kinderen recht op een minimum: de legitieme portie (Nederland) of de reserve (België).
Waarom een testament?
Zonder testament bepaalt de wet wie erft. Dat past lang niet altijd bij wat je wilt. Met een testament kun je onder meer:
- je samenwonende partner laten erven, die zonder testament niets krijgt;
- kleinkinderen, vrienden of een goed doel iets nalaten;
- een executeur aanwijzen die de erfenis afwikkelt;
- een voogd aanwijzen voor minderjarige kinderen;
- bepalen dat wat je kinderen erven, buiten een eventuele gemeenschap van goederen met hun partner valt (uitsluitingsclausule);
- de erfbelasting verlagen, bijvoorbeeld door de vrijstellingen van meer erfgenamen te benutten.
In Nederland
Een testament is in Nederland alleen geldig als het door een notaris wordt opgesteld (of als een onderhandse akte in bewaring bij de notaris wordt gegeven). De notaris registreert het in het Centraal Testamentenregister, zodat het na je overlijden gevonden wordt. Een codicil, een handgeschreven briefje, kan alleen voor kleine dingen: kleding, sieraden, inboedel en het regelen van de uitvaart.
Een eenvoudig testament kost bij de notaris vaak enkele honderden euro’s. Je kunt het later altijd aanpassen.
De grenzen
Je mag je kinderen onterven, maar dan kunnen ze hun legitieme portie opeisen: de helft van wat ze zonder testament zouden krijgen, als geldbedrag. Bereken het met de legitieme portie-calculator.
In België
In België zijn er drie vormen:
- Eigenhandig testament: volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend. Gratis, maar het risico bestaat dat het niet gevonden wordt of ongeldig is. Je kunt het laten registreren in het Centraal Register van Testamenten via een notaris.
- Notarieel testament: opgesteld door de notaris in het bijzijn van getuigen of een tweede notaris. Het meest zeker.
- Internationaal testament: een vorm die in meerdere landen erkend wordt.
De grenzen
Kinderen hebben samen recht op de helft van de nalatenschap (de reserve), en de echtgenoot op het vruchtgebruik van minstens de helft en van de gezinswoning. Over de rest beslis je vrij. Sinds 2018 kun je met een erfovereenkomst ook al tijdens je leven afspraken maken met je toekomstige erfgenamen, bijvoorbeeld over schenkingen aan één kind.
Welk recht geldt?
Volgens de Europese Erfrechtverordening geldt in principe het erfrecht van het land waar de overledene zijn gewone verblijfplaats had. Woon je in België maar heb je de Nederlandse nationaliteit, dan kun je in je testament kiezen voor het Nederlandse erfrecht. Let op: de erfbelasting volgt eigen regels en hangt niet af van die keuze.
Laatst bijgewerkt: 14 oktober 2026. Algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies.