Kort: een erfenis kun je zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Bij zuiver aanvaarden ben je ook aansprakelijk voor alle schulden. Beneficiair aanvaarden beschermt je eigen vermogen. Verwerpen betekent: je krijgt niets en betaalt niets. Twijfel je of er schulden zijn, doe dan niets dat als aanvaarding kan gelden voordat je een keuze hebt gemaakt.
Wie erft, krijgt niet alleen de bezittingen maar ook de schulden van de overledene. Daarom vraagt de wet je een keuze te maken. Zolang je niet gekozen hebt, ben je nog niet definitief erfgenaam.
De drie keuzes
| Keuze | Wat betekent het? | Wanneer kiezen? |
|---|---|---|
| Zuiver aanvaarden | Je erft alles, ook de schulden. Zijn de schulden groter dan de bezittingen, dan betaal je het tekort uit je eigen vermogen. | Als je zeker weet dat er meer bezittingen dan schulden zijn. |
| Beneficiair aanvaarden (België: onder voorrecht van boedelbeschrijving) | Je erft, maar betaalt de schulden alleen uit de erfenis. Je eigen geld blijft veilig. Er moet wel een boedel worden afgewikkeld volgens wettelijke regels. | Als je niet weet of er schulden zijn, of als het krap is. |
| Verwerpen | Je wordt geen erfgenaam: je krijgt niets en betaalt niets. | Als de schulden duidelijk groter zijn dan de bezittingen. |
Opgepast: stilzwijgend aanvaarden
Je kunt een erfenis ook aanvaarden zonder het uitdrukkelijk te zeggen, door je te gedragen als erfgenaam. Wie spullen meeneemt of verkoopt, geld van de rekening van de overledene haalt voor iets anders dan de uitvaart, of het huis ontruimt en de inboedel verdeelt, kan zo zuiver aanvaard hebben. Normale zorg, zoals de post openen, de woning afsluiten of de uitvaart betalen uit de nalatenschap, is wel toegestaan.
In Nederland
- Beneficiair aanvaarden en verwerpen doe je met een verklaring bij de rechtbank, in het arrondissement waar de overledene woonde. Dat kan online, en er zijn griffiekosten aan verbonden.
- Er is geen vaste termijn, maar een schuldeiser of een andere erfgenaam kan de kantonrechter vragen je een termijn te geven.
- Ontdek je na een zuivere aanvaarding toch een onverwachte grote schuld, dan kun je de kantonrechter binnen 3 maanden na die ontdekking vragen om alsnog als beneficiair aanvaard te behandelen.
- Een minderjarige erft altijd beneficiair.
In België
- Verwerpen en aanvaarden onder voorrecht van boedelbeschrijving doe je met een verklaring bij een notaris naar keuze, die ze laat inschrijven in het Centraal Erfrechtregister.
- Je hebt drie maanden na het overlijden voor de boedelbeschrijving en daarna veertig dagen om te beslissen. In die periode kunnen schuldeisers je niet dwingen te kiezen.
- Een minderjarige erft in principe onder voorrecht van boedelbeschrijving.
Wie erft als jij verwerpt?
Verwerp je, dan wordt je deel verdeeld alsof je er niet was. In Nederland en in België kunnen je eigen kinderen dan in jouw plaats erven (plaatsvervulling), en zij moeten op hun beurt kiezen. Wil je je kinderen niet met schulden opzadelen, dan moeten ook zij, of hun wettelijke vertegenwoordiger, verwerpen. Bekijk de mogelijke erfgenamen met de wettelijke verdeling.
Wie verwerpt, betaalt ook geen erfbelasting. Let wel: een uitkering uit een levensverzekering waarvan jij begunstigde bent, kan je soms ook krijgen als je de erfenis verwerpt, maar daar kan wel erfbelasting op verschuldigd zijn.
Laatst bijgewerkt: 14 oktober 2026. Algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies.