Kort: getrouwd of geregistreerd partner? Dan ben je in Nederland wettelijk erfgenaam. Ongehuwd samenwonend? Dan erf je zonder testament niets, maar met een testament en aan de voorwaarden voor de erfbelasting kun je wel de partnervrijstelling krijgen. In België erft een wettelijk samenwonende partner zonder testament alleen het vruchtgebruik van de gezinswoning en het huisraad, en een feitelijk samenwonende niets.
Nederland
| Erft zonder testament? | Vrijstelling erfbelasting | |
|---|---|---|
| Gehuwd | Ja, alles (wettelijke verdeling) | € 828.035 |
| Geregistreerd partnerschap | Ja, alles (wettelijke verdeling) | € 828.035 |
| Samenwonend met samenlevingscontract | Nee | € 828.035, als aan de voorwaarden voldaan is |
| Samenwonend zonder contract | Nee | € 828.035 na 5 jaar samenwonen, anders € 2.769 |
Een samenlevingscontract regelt vooral wat er gebeurt bij uit elkaar gaan. Wil je dat je partner erft, dan heb je een testament nodig. Een veelgebruikte oplossing is een verblijvingsbeding in het samenlevingscontract: dan krijgt de langstlevende het aandeel van de overledene in gezamenlijke bezittingen, zoals het huis.
Voor de erfbelasting telt een samenwonende partner als partner als jullie minstens 5 jaar samenwoonden, of minstens 6 maanden met een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting, en aan enkele andere voorwaarden voldoen. Dan geldt de hoge partnervrijstelling en het tarief van 10% en 20%. Bereken het met de erfbelasting-calculator.
België
| Erft zonder testament? | Erfbelasting | |
|---|---|---|
| Gehuwd | Ja: vruchtgebruik van alles naast kinderen, meer zonder kinderen | tarief rechte lijn, gezinswoning vrij |
| Wettelijk samenwonend | Vruchtgebruik van de gezinswoning en het huisraad | tarief rechte lijn, gezinswoning vrij |
| Feitelijk samenwonend | Nee | Vlaanderen: tarief rechte lijn na 1 jaar samenwonen; Brussel en Wallonië: tarief voor anderen |
Een wettelijk samenwonende partner kan via een testament meer krijgen, maar heeft geen reserve: de kinderen houden recht op de helft van de nalatenschap. Een feitelijk samenwonende partner moet alles via een testament regelen, en betaalt in Brussel en Wallonië dan de hoge tarieven voor anderen. In Vlaanderen geldt het lage tarief wel na één jaar samenwonen met een gezamenlijke huishouding, en de vrijstelling op de gezinswoning na drie jaar.
Wat kun je doen?
- Maak een testament dat je partner aanwijst als erfgenaam.
- In Nederland: laat een samenlevingscontract met zorgverplichting opstellen bij de notaris, voor de partnervrijstelling.
- In België: overweeg wettelijk samenwonen of trouwen, voor het lage tarief en de vrijstelling van de gezinswoning in alle gewesten.
- Bekijk een levensverzekering met je partner als begunstigde, zodat er geld is om bijvoorbeeld de woning te houden.
Laatst bijgewerkt: 14 oktober 2026. Algemene informatie, geen juridisch of fiscaal advies.